ภาวะสมองเสื่อม เป็นภาวะที่ความสามารถทางสติปัญญาลดลง เป็นโรคที่มักพบในผู้สูงอายุ ทำให้มีอาการหลง ๆ ลืม ๆ คิดประมวลผลไม่ค่อยได้ การใช้ภาษา พฤติกรรมและอารมณ์มีความเปลี่ยนแปลงไป เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุซึ่งมีทั้งสาเหตุที่สามารถแก้ไขได้และแก้ไขไม่ได้ เช่น โรคหลอดเลือดสมอง เนื้องอกสมอง พาร์กินสัน ขาดไทรอยด์ฮอร์โมน โพรงน้ำในสมองขยายตัว ขาดวิตามิน หรือโรคอัลไซเมอร์ ที่เป็นสาเหตุของการเกิดภาวะสมองเสื่อมที่พบได้บ่อยที่สุด 

เมื่อผู้สูงอายุมีภาวะสมองเสื่อม หรือเป็นอัลไซเมอร์ ทำให้กระทบกับการทำกิจกรรมประจำวันที่เคยทำทุกวัน การทำกิจกรรมง่าย ๆ ที่เคยทำได้อย่างการทานข้าว การอาบน้ำ หรือแม้แต่การขับถ่ายก็มีปัญหา รวมถึงผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยภาวะสมองเสื่อมอาจมีปัญหาทางด้านอารมณ์ เนื่องจากเกิดความสับสนเกี่ยวกับความทรงจำของตนเอง จนทำให้เกิดอารมณ์ฉุนเฉียวง่าย หงุดหงิด และขี้น้อยใจ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีผู้ดูแลอย่างใกล้ชิด และผู้ดูแลหรือสถานดูแลผู้สูงอายุนั้น ๆ จะต้องมีความเข้าใจอย่างถ่องแท้ในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมร่วมด้วย

วิธีการในการดูแลผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมอย่างเหมาะสม

  1. ทำความเข้าใจถึงอาการและโรคของคนไข้ให้ดี โดยอาจศึกษาจากการสอบถามคุณหมอเจ้าของไข้ หรือศึกษาเพิ่มเติมด้วยตนเองจากการอ่านหนังสือ สืบค้นข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต หรือดูสื่ออื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อที่จะเข้าใจโรคและคนไข้ให้มากและเตรียมมือรับกับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้น
  2.  อธิบายให้ผู้ป่วยเข้าใจถึงสถานการณ์และอาการป่วยของตนเอง โดยจะใช้ได้กับผู้ป่วยที่ยังมีอาการไม่มากเท่านั้น
  3. ปรับแก้ปัญหาด้านอารมณ์และพฤติกรรมที่เป็นปัญหามากที่สุดของผู้ป่วยก่อนเป็นอันดับแรก ผู้ป่วยอัลไซเมอร์มักมีปัญหาด้านพฤติกรรมและอารมณ์หลายด้าน การจะแก้ปัญหาให้ได้ทั้งนั้นนั้นเป็นไปได้ยาก ดังนั้นหากรับมือกับผู้ป่วยไม่ไหวให้จัดการแก้ปัญหาที่หนักที่สุดก่อน
  4. ผู้ดูแลผู้สูงอายุจะต้องได้รับการพักผ่อนอย่างเพียงพอ เพื่อจะได้มีสุขภาพกายและสุขภาพใจที่แข็งแรงในการรับมือกับความเหนื่อยล้า ความเครียดในการดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อม
  5. ทำจิตใจให้สดใส ชื่นบาน ผู้ป่วยสามารถรับรู้ถึงอารมณ์ของผู้ดูแลได้ หากผู้ดูแล เศร้าหมอง หงุดหงิดง่าย ก็อาจส่งผลให้อารมณ์ของผู้ป่วยที่ดูแลเป็นไปในแง่ลบได้
  6. ส่งเสริมให้ผู้ป่วยทำกิจกรรมต่างๆเพื่อสุขภาพที่แข็งแรง  และพยายามทำให้ผู้ป่วยรู้สึกมีส่วนร่วมในครอบครัว โดยเฉพาะในกรณีที่ผู้ป่วยยังมีอาการไม่รุนแรงนักซึ่งอาจช่วยป้องกันไม่ให้อาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว และที่สำคัญกิจกรรมไม่ควรเป็นอะไรที่ยากจนเกินไป จนไปกระตุ้นหรือทำให้ผู้ป่วยต้องฝืน เพราะอาจทำให้ผู้ป่วยหมดกำลังใจ และรู้สึกท้อแท้ได้
  7. รูปแบบของการดูแลต้องชัดเจน มีเวลาในการทำกิจวัตรที่แน่นอน ไม่เปลี่ยนไปเปลี่ยนมา เช่น การอาบน้ำ แปรงฟัน ทานอาหาร ทำกิจกรรมที่ชอบในเวลาเดิม ๆ เพราะแม้ผู้ป่วยจะจำไม่ได้ แต่ร่างกายจะคุ้นเคยกับการทำทุกอย่างในเวลาเดิม ๆ
  8. พูดสื่อสารกับคนไข้เป็นประจำ และพูดช้า ๆ อย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นขั้นตอนการทำอะไรก็ตาม เช่น การอาบน้ำที่มีหลายขั้นตอน ถือเป็นเรื่องที่ยากและซับซ้อนของคนไข้สมองเสื่อม ดังนั้นพูดอธิบายแต่ละขั้นตอนให้ผู้ป่วยฟังอย่างช้าจะได้ผลมากที่สุด
  9. การติดป้ายชื่อผู้ป่วย บอกอาการ รวมถึงเบอร์ติดต่อในกรณีฉุกเฉิน ไว้ติดตัวผู้ป่วยอาจเป็นสร้อยข้อมือ สร้อยคือ หรือในกระเป๋า ในกรณีที่พลัดหลงกันหรือผู้ป่วยเดินออกนอกบ้านโดยไม่รู้ตัว
  10. จัดสถานที่ในการดูแลผู้สูงอายุที่เป็นผู้ป่วยสมองเสื่อมให้เหมาะสม เก็บสิ่งของที่อาจเป็นอันตรายต่อผู้ป่วย และจัดสถานที่ไม่ให้เป็นอันตรายต่อผู้สูงอายุในกรณีที่อาจมีการลื่นล้ม และจัดให้มีแสงสว่างเพียงพอในการเดินไปห้องน้ำตอนกลางคืน

วิธีป้องกันโรคสมองเสื่อม

อย่างไรก็ตามหากไม่อยากแก่ตัวไปแล้วเสี่ยงเป็นโรคสมองเสื่อม คุณสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตนเองตั้งแต่วันนี้ เพื่อสุขภาพที่ดีและยั่งยืนกว่าในอนาคตได้ โดยมีวิธีการดังนี้

  • หลีกเลี่ยงสารที่เป็นอันตรายต่อสมอง เช่น การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หรือการรับประทานยาในกรณีที่ไม่จำเป็น เป็นต้น
  • หมั่นฝึกฝนการใช้สมองสม่ำเสมอ เช่น การอ่านหนังสือ การเขียนหนังสือ การคิดเลข การเล่นเกมที่ต้องใช้สติปัญญา การฝึกฝนเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เสมอ
  • ออกกำลังกายเป็นประจำอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อย 3-5 ครั้งต่อสัปดาห์
  • พบปะพูดคุยกับผู้อื่นเป็นประจำ เข้าร่วมกิจกรรมสังคมบ่อย ๆ
  • ฝึกสมาธิ เช่น การนั่งสมาธิ เจริญสติภาวนา หรือทำกิจกรรมที่ต้องใช้สมาธิสูง
  • พยายามไม่เครียด ไม่วิตกกังวล กับสถานการณ์ที่ยังไม่เกิดขึ้น
  • ตรวจสุขภาพเป็นประจำ เพื่อเช็กหาความผิดปกติของร่างกาย

สถานดูแลผู้สูงอายุครบวงจร ศูนย์รับดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อม ที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐานสากล

อายุวัฒน์ เนอร์สซิ่งโฮมและ อายุวัฒน์ ฮอสพิซ แอนด์ รีแฮบ พร้อมแล้วสำหรับการดูแลคนที่คุณรัก ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุของเรารับดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วยครบวงจร มีการให้บริการดูแลฟื้นฟูผู้สูงอายุ ทั้งระยะสั้น ระยะยาว และรูปแบบเนอร์สซิ่งโฮมระดับพรีเมียม โดยพยาบาลวิชาชีพ และพนักงานผู้ช่วยพยาบาลที่มีประสบการณ์การดูแลผู้สูงอายุตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมมีบริการอาหารตาหารตามหลักโภชนาการ กิจกรรมสันทนาการเพื่อความบันเทิง รวมถึงบริการนักกายภาพบำบัด พร้อมแฟ้มการดูแลรายบุคคล เรามีความพร้อมในการดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วยสมองเสื่อม ที่คุณสามารถไว้ใจให้เป็นผู้ช่วยดูแลคนที่คุณรักมาก

 

ที่มาข้อมูล: 

https://www.si.mahidol.ac.th/Th/healthdetail.asp?aid=767

https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/alzheimer