อาการนอนไม่หลับในผู้สูงอายุอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพร่างกาย โรคประจำตัว ยาที่รับประทาน หรือแม้กระทั่งมีสาเหตุมาจากสภาพจิตใจ โดยปัญหาทางด้านสุขภาพจิต ถือเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักที่ทำให้ผู้สูงอายุนอนไม่หลับ ผู้สูงอายุบางรายอาจมีอาการเครียด เศร้า กังวล และคิดมาก ซึ่งอาจเป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดภาวะซึมเศร้าและเกิดอาการนอนไม่หลับตามมา และหากผู้สูงอายุมีอาการนอนไม่หลับเป็นเวลานาน อาจส่งผลกระทบร้ายแรงต่อสุขภาพร่างกายและจิตใจของผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอีกด้วย

 

อาการนอนไม่หลับ คืออะไร? 

อาการนอนไม่หลับ (insomnia) หมายถึง ความยากลำบากในการเริ่มเข้านอนหรือการนอนหลับได้ช่วงหนึ่งแต่ต้องตื่นกลางคัน ทำให้มีคุณภาพในการนอนที่ไม่ดี เมื่อตื่นนอนตอนเช้าจะรู้สึกพักได้ไม่เต็มที่ และอาจมีอาการเหล่านี้แสดงร่วมด้วยในตอนกลางวัน เช่น เหนื่อยล้า หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน ง่วงนอนมากในตอนกลางวัน และวิตกกังวลเรื่องของการนอนหลับ เป็นต้น ซึ่งเป็นอาการทางร่างกายโดยทั่วไป สามารถพบได้บ่อยครั้ง และบางครั้งอาจเป็นอาการเริ่มต้นหรืออาการร่วมกันของโรคอื่น ๆ เช่น โรคซึมเศร้า เป็นต้น

 

ภาวะเครียดในผู้สูงอายุ จุดกำเนิดของอาการนอนไม่หลับ

ผู้สูงอายุเป็นวัยที่จะเข้าสู่ภาวะเครียดได้ง่ายมาก เนื่องมาจากความเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านร่างกาย ด้านสังคม ด้านอารมณ์ และการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังต่าง ๆ ซึ่งการจะปรับตัวหรือรับมือกับความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ เป็นสิ่งที่ทำได้ยาก นอกจากนี้การทราบถึงความสามารถและประสิทธิภาพที่ลดลงในการใช้ชีวิต ยิ่งตอกย้ำให้ผู้สูงอายุขาดความเชื่อมั่นในตนเอง จนเกิดเป็นความเครียด วิตกกังวล และทำให้นอนไม่หลับ

 

ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของลูก ๆ หลาน ๆ หรือผู้ดูแลผู้สูงวัย ที่จะต้องสังเกตพฤติกรรมของผู้สูงอายุที่คุณรักและเป็นห่วง ว่ากำลังตกอยู่ในสภาวะเครียดหรือวิตกกังวลหรือไม่ หากผู้สูงอายุมีภาวะเครียดสามารถสังเกตพฤติกรรมง่าย ๆ ได้ เช่น

  • มีนิสัยการรับประทานอาหารเปลี่ยนไป อาจเบื่ออาหารหรือรับประทานอาหารมากผิดปกติ
  • มีอาการหลง ๆ ลืม ๆ หรือมีปัญหาเกี่ยวกับความจำ
  • มีอารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่ายกว่าปกติ หรือมีภาวะซึมเศร้าร่วมด้วย
  • มีอาการปวดเมื่อย ปวดเกร็งกล้ามเนื้อ หรือปวดศีรษะ ที่มาสาเหตุมาจากความเครียด
  • มีการแยกตัวออกจากสังคม เก็บตัวเงียบ ไม่อยากทำอะไร และไม่สนใจการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้คน

 

การป้องกันการเกิดภาวะเครียดในผู้สูงอายุ

เนื่องจากภาวะเครียดและวิตกกังวลเป็นสาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้คนแก่นอนไม่หลับ และมีปัญหาสุขภาพในด้านอื่น ๆ ตามมา ดังนั้นหากป้องกันไม่ให้ผู้สูงวัยตกอยู่ในภาวะเครียดและวิตกกังวลเกินจำเป็น จะช่วยให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพการนอนที่ดีขึ้นได้เช่นกัน

  • การออกกำลังกาย

การออกกำลังกาย ไม่ได้แค่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงให้กับร่างกาย แต่ยังช่วยบรรเทาความเครียด ความวิตกกังวล ทำให้อารมณ์ดีขึ้น เสริมสร้างความมั่นใจ ช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้น รวมไปถึงช่วยในการผลิตสารเอ็นดอร์ฟิน (Endorphin) ซึ่งเป็นสารกระตุ้นการเกิดความรู้สึกด้านบวกต่อตนเองอีกด้วย

  • การทำกิจกรรมร่วมกันของคนในครอบครัว

ด้วยอายุร่างกายที่มากขึ้น และสมรรถภาพทางด้านร่างกายที่เสื่อมถอยลง ทำให้ผู้สูงอายุทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่นได้อย่างจำกัด จึงอาจเกิดความรู้สึกโดดเดี่ยวและแปลกแยกได้ในบางครั้ง จึงเป็นหน้าที่ของบุคคลในครอบครัวที่ควรหากิจกรรมง่าย ๆ หรือกิจกรรมที่ผู้สูงอายุที่คุณรักสนใจ มาทำร่วมกัน เพื่อให้ผู้สูงอายุรุ้สึกไม่โดดเดี่ยวและรู้สึกถึงคุณค่าในตนเองอีกครั้ง อีกทั้งการทำกิจกรรมร่วมกันของทุกคนในบ้าน ยังเป็นการสร้างความสัมพันธ์อันดีของคนในครอบครัวด้วย

  • การพาตรวจสุขภาพเป็นประจำ

การตรวจสุขภาพให้กับผู้สูงอายุอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง จะทำให้ผู้สูงอายุและผู้ดูแลได้ทราบถึงรายละเอียดต่าง ๆ ในเรื่องสุขภาพของผู้สูงอายุ ซึ่งจะช่วยลดความวิตกกังวล ของผู้สูงอายุเกี่ยวกับอาการป่วยต่าง ๆ รวมถึงหากมีปัญหาสุขภาพ ผู้สูงอายุก็จะได้เข้ารับการรักษาอย่างทันท่วงทีอีกด้วย

 

แต่หากผู้สูงอายุท่านใดที่มีอาการนอนไม่หลับและต้องการรับคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญโดยตรง ที่ อายุวัฒน์ เนอร์สซิ่งโฮม พระราม 2  เรามีบริการคลินิกรักษาโรคนอนไม่หลับสำหรับผู้สูงอายุโดยเฉพาะ หากท่านใดสนใจสามารถติดต่อเข้ามาเพื่อขอรับคำปรึกษาได้เลยที่เบอร์ 0994244566